Kalp Damar Hastalıklarında Erken Uyarılar

Akademik Hastalar İçin
Paylaş

Bayramlık nasihatler

Öncelikle herkesin bayramını kutlarım. Tüm insanlığa sağlık, huzur ve mutluluk dilerim.

Hepinizin bildiği gibi tüm dünya da 10.000 civarında tanımlanmış hastalık var. Ama tüm hastalıkların belirtisi olarak toplam 300 yakın semptom var. Yani halsizlik derseniz belkide 10.000 hastalığın hepsinde de var. Ama lafı söyleyen bakalım derken şikayeti olan kişinin yaş, diyabet, kilo, sigara, aile, vb özellikleri, başvuru semptomları ve bu semptomların ne zaman başladığı, eforla-yemekle-pozisyonla ilişkisi, neyle geçtiği veya arttığı, öz ve soygeçmiş, miksiyon, defekasyon, duyu vb beden fonksiyonları ve fizik muayenesi sorgulanıp 3-5 laboratuvar tahlili ile 10.000 hastalıktan direkt 3-5 taneye olası tanılara indirgenir.

Daha önce de face de yazdığım bazı yazılarda doktor arkadaşlarım kendileri ve yakınlarında (ve rutin çalışma da hastalarında) hastalık gelişmeden bak böyle böyle olursa hemen bana haber demeniz gereken birkaç durumu burada yazmaya çalıştım. Amaç erken teşhis ve hastalık oluşursada minimum hasarla atlatmak. İlk aklıma gelen bunlar. Bir kez aşağıdaki yazıyı sabırla okuyup ailede bu yazılar içerisindeki uyarılara maruz kalabilecek birileri varsa hazır BAYRAM için ziyarette iken evin salonunda herkesi toplayıp amfide ders anlatır gibi 5-10 dk da bu konuları anlatmakla çok hayat kurtarabileceğimizi düşünüyorum. Sizde biliyorsunuz ki özellikle kalp damar hastalıklarında ve kanserde erken teşhis çok önemli. Ayrıca göreve başlayınca tüm bu uyarıları ve bilgileri hastalarımızla da paylaşmalıyız. Şimdiden sabrınız için teşekkürler

Özellikle yakınlarımız kalp krizinde olası ağrı tiplerini bilmedikleri erken başvuru yapmıyorlar. Bu nedenle anne-baba ya da doktor arkadaşın kendisi ani kardiyak ölüm olmakta ya da müdahale geç edilenlerde de ciddi kalp yetersizliği gelişmekte.İşte bu tür vakaları çok gördüğüm için gücüm yettiğince kardiak vakalar ile ilgili ilk bulgular nelerdir ve ilk olarak neler yapılmalıyı az da olsa yazmaya çalıştım. Keşke dün ağrısı varken gelseydi dediğimiz, ama hasta yakınıda olan doktor arkadaşımız tarafından -ya bana söyledi ama bende reflü zannettim- denilen yüzlerce kalp krizi var. Doktorda olsak ani oluşan her belirtide branş dışı ise o konuda uzman olan arkadaşa soralım.

Bugün ise aklıma gelen acil hastalıkların ilk belirtilerini sizlere yazayım ve sizler de gittiğiniz anne-baba-kardeş-akrabaların BAYRAM ziyaretlerinde kısa 3-5 dk bir kısa konuşma ile onlara eğitim vermenizin faydalı olacağını düşündüm.Çünkü birçoğumuz yakınlarımızla yılda bir kez ancak canlı yani bire-bir görüşüyoruz.Hadi bunu fırsat bilip 3-5 dk ayırıp onları uyaralım.

Özellikle anna-babalarımız göğüs ağrısı vb şikayetlerinde aman zaten bizim çocuk çok meşgul ve yorgun diyerek sizi aramıyor ve kendileri ya doktora gitmiyor ya da gittiği doktor tecrübesine göre farklı karar verebiliyor. Örneğin; ani başlayan epigastrik ağrıda kalp krizi olabileceğini söylemezseniz anne-babanız reflü diye hastaneye gitmiyor veya gitse geç gidiyor veya gittiği yerde reflü diye tedavi edilip eve gönderiliyor.ve sonra bir yığın sorun. Oysaki bizler daha önce anne-babamıza; sizlerde ANİ başlayan epigastrik ağrı veya benzer bir göğüs-sırt-kol ağrısı oluşursa kalp krizi olabileceğini ve böyle durumlarda önce eve 112 çağırmaları gerektiğini, hemen sonrasında mutlaka gece saat 4 bile olsa mutlaka size ulaşması gerektiğini ve gittiğiniz yerde de aman doktor galiba kalp krizi geçiriyorum diyerek ekg çekilmesini sağlayın diye onları uyarmamız çok faydalı olacaktır. İşte bu vb bazı durumları yazayım dedim. Sizlerinde kendi branşlarınızda en sık ve en hayati hastalıklarla ilgili uyarınız olursa yazarsanız sevinirim. Çünkü bende şu an yaşlı olan anne-babamın yanındayım. Bende onlara ve diğer büyüklerime anlatmaya çalışıyorum.

Uyarılar

Herşeyden önce ana kural; Ey anneciğim yada babacığım ya da diğer akrabam-hastam; eğer sizde günün birinde daha önce olmayan farklı bir herhangi bir bölgedeki kısa ya da uzun ağrı, baş dönmesi, bulantı, ateş, kilo kaybı, şuur değişikliği, idrarda yanma, öksürük vb semptom olursa bana haber verin ve doktora başvurun ve yeni başladı doktor diye vurgulayalım. Böyle bişey daha önce yaşamadım deyiniz…

Ve özelliklede aşağıda yazacağımız bazı uyarılarda söyleyeceğim belirtiler olursa durum daha da acil olabilir.Bu acil belirtiler ailenizde Gece gelirse (ya da ben işte isem)bizim çocuk zaten yorgun  şimdi uyandırmayayım dememeleri gerektiği konusunda uyaralım. Ve mutlaka size 7/24 haber versinler. Çünkü -rahatsız etmeyim sabah olsun ararım diye bekleyen,  beklerken yatağında ölü bulunan kalp krizi-diseksiyon-pulmoner emboli olan vakalar var. Özellikle kalp damar hastalıklarında şefkat olmaz…..

Evet uyarılar-aklıma gelenler…..

1-Akut koroner sendrom için verilecek uyarılar. Özellikle ailenizde diyabet olanlar, sigara içenler, 1.derece yakınlarında 50-55 yaş altı ani ölüm ya da kalp krizi geçirenler veya stent-bypass-felç geçirenler varsa karşımıza alıp şimdi önereceğimiz nasihatı yapmalıyız. Özellikle diyabeti olan ve yoğun sigara içenlere dikkat…..

Söyleyeceklerimiz…

a-Göbek üstünden başlayıp alt çene dahil olacak şekilde epigastrik bölgede-retrosternal bölgede-sırtta-her iki kolda-çenede-sadece sol kolda izole sınırlanmış ağrı olabileceği gibi ve bunların varyasyonları ve birbirlerine doğru yayılmaları olan bir ağrı olursa 1-2 dk yada saat mutlak size haber verecek. Özellikle istirahtte 5 dk dan uzun gelen ve terleme vb eşlik ederse hemen ambulans çağıracak ve size de haber verecek. Sakın oluşan ağrılara kendileri yorum katarak evde soda ya da ağrı kesicilerle geçiştirilen reflü, ülser,kas ağrısı, üşütme, bronşit başlangıcı, gaz sıkışması, turşu dokundu, boyun fıtığı vb tanıları koymayıp sizleri arasınlar ve ağrı istirahtte devam ediyorsa ambulansla mümkünse acile gitsinler. Bazı kişilerde oluşan özellikle nonst akut Mİ  ya da usap ın ilk belirtisi göğüs ağrısı olmayıp nefes darlığı, huzursuzluk veya aylardır normal giden tansiyonun 1-2 gündür anlamsız yükselmesi (akut iskemi nedeniyle oluşan katekolamin deşarları yüksek tansiyon yapabilir)

b-Anne – baba-ya da abi ablanız ağrı gece gelirsede sizi uyandırmayayım, sabah uyandırım demeyecek ve sizi hemen arayacak ve ambulans çağıracak. Gece de olsa acil durumlarda şefkat olmaz diye uyaralım.

c-Yukarıda tarif ettiğimiz formatta ağrı olanlarda yani kalp krizi şüphesi olanlar evden taksi ya da özel araba ile hastaneye kendi gitmeyecek. Yolda VF girip ex olabilir. Mutlaka eve ya da işyerine defibrilatörlü ambulans gelecek.

2-Özellikle yakınımız diyabetik ise onlara şeker hastalığının en çok kalp ve damarları tutan ve bu nedenle kalp krizi, ritm bozukluğu, felç, diyaliz sık yapabileceğini anlatmalı. Diyabet dışında sigara içiciler ve ailesinde 50-55 y altı kalp krizi vb hastalık gelişenlerde de benzer uyarılar yapılmalı. Güçlü bir ses tonu ile bu hastalıkların ölümcül ve sakat bırakıcı özellikleri anlatılmalı. Ama tedavi edilirse, sigara bırakılırsa korkmaya gerek olmadığını belirtmeliyiz.Özellikle diyabetiklere yukarıda anlattığımız göğüs ağrısı tipleri tarif edilmeli ve bunlardan biri olursa size haber vermeli. Diyabetiklerde kreatinin normal bile olsa nefropati vardır kabul edilip potasyumdan zengin meyve suları vb içeceklere ve NSAİİ kullanımına dikkat etmeleri gerektiği anlatılmalı

3-Yakınlarımıza hipertansiyon ciddiyeti anlatılmalı. İlaçların böbreğe zarar vermediği, tam tersine koruduğu anlatılmalı. Diyalize giren hastaların en az yarısında sebep sadece diyabet veya hipertansiyon olduğunu hatırlatalım. Tuz ve obeziteden bahsedelim. Az tuz ve zayıflığın en mükemmel tansiyon ilacı olduğu hatırlatılmalı. Mümkünse izole hipertansiyonu olan birinde antihipertansif tercihimiz kontrendikasyon yoksa ace inhibitörü olsun

4-Coumadin alıyorsa INR en geç 3 haftada bir bakılmasının önemi anlatılmalı. 2 nin altına düşerse pıhtı ve felç olacağı veya 3 ün üstü kanama riski anlatılmalı. Coumadin kronik alan birinde hayatına geçicide olsa bir antibiyotik vb ilaç girerse bu ilacı aldıktan 3-4 gün sonra hemen INR bakılması gerektiğini anlatalım. Coumadin alan birinde rastgele alınacak nonsteroid antiinflamatuarların gastrointestinal kanamayı artırabileceği anlatılmalı. Özellikle mitral metalik protez kapağı olanlarda coumadini kesmeden önce veya koroner stent olanlarda aspirin-klopidogrel kesilmeden önce size ve kardiologundan mutlaka izin alıp kesmeleri gerekir. Özellikle diş çekiminden önce artık bunları kesmeye gerek yok.

5-Uyku apnea yani gece horlama ve solunum durması atağı olanların mutlak doktora başvurmaları gerektiğini, bu hastalığı oluşan apne-hipoksi dönemlerinde artan ani katekolaminlere bağlı ani yatakta ölü bulunma-ritm bozukluığu-kalp krizi- felç ve ky arttırdığı anlatılmalı.

6-Özellikle yaşlı ebeveynlerimize ve WElls skoru yüksek bireylere DVT ve /veya Pulmoner emboli belirtilerini anlatalım. Ani gelişen nefes darlığı, çaprıntı, göğüs ağrısı veya senkop-bayılma olursa bana haber ver ve hemen dr git demelisiniz. Gittiği dr arkadaş özelliklede ani dispnesi olan hastada hipoksemide varsa ve özelliklede oksijen vermekle saturasyon düzelmiyorsa(pulmoner embolide genelde böyle olur) ve buna rağmen ilk gören ben pulmoner emboli değil KOAH- bronşit düşünüyorum dersede siz pulmoner embolide ısrarcı olun ve en azından d dimer isteyin. D dimeri pulmoner emboli dışında yükseltecek bir hastalığı varsa ve yakınınızda-hastanızda ani gelişen dispne ve hipoksi varsa torak spiral bt çekilmesinde ısrarcı olun….

——Aort diseksiyonu veya pulmoner emboli için kullanılan Wells skoru yüksek birinde ani başlayan rahatsız edici semptoma rağmen gittiği hastanedeki dr arkadaş ben bir anormallik saptamadım derse siz ekg ve klinik çok net ise gerekirse BT ya da MR isteyelim veya istenmiş BT-MR var ama normal diye rapor gelmişse de filmin kalitesi ve yorumu için bir yere daha soralım. Film kalitesi ve yorum yeterliliği….İnanın ani dispne başlayan hastada nonmasif pulm emboli yani emboli çok az ve periferde diye bt rapor geldi ama klinik çok belirgindi. BT başka bir radyoloğa yorumlattık. Yetersiz çekim dedi. Hemen BT yeniledik ve massif pulmoner emboli geldi. Trombolitik yaptık. Hastanın hayatı kurtuldu. Bu tanı kargaşası bazen diseksiyonda da çıkıyor. Klinik diseksiyona benziyor ama BT-MR diseksiyon yok diye rapor gelsede filme mutlaka başka bir göz bakmalı ve film çekimi kötüyse tekrar çekmeliyiz. Gerekirse diseksiyonu büyük oranda ekarte etmek için d dimer istemeliyiz.

7-Bilinen kalp damar hastalığı olan birinde yani daha önce kalp krizi geçirmiş, stent ya da bypass olmuş, inme geçirmiş vb hastalığı olanlarda 60-65 yaş sonrasında bir kez kontrol amaçlı karotis Doppler usg karotis darlığı varmı ve batın usg ile abdominal aort anevrizması varmı bakılması için radyolog arkadaşımızı arayalım

8-Ateroskleroz risk yükü fazla olan ya da zaten stent-bypass-inme-kalp krizi geçirmiş bir yakınınızda bunlardan biri varsa yakınımız olası bir abdominal aort anevrizma (AAA) hızlı büyümesi ve rüptüre olmaya başlarsa oluşabilecek ani karın ağrısı, bel ağrısı, dizüri vb semptomlarda sizi araması gerektiğini ve gittiği yerde kum döküyor galibanında ötesine geçip bu kadar aterosklerozlu ve AAA için yüksek riskli birinde batın usg acil yaptırmaya çalışalım. Karşıdaki dr arkadaş sizi tamamen yönlendirmesin. Hocam siz rahat olun herşey yolunda deyip sizi rehavete itmesin. Siz risk grubundaki biri için ani başlamış bir semptomda mutlaka hemen o konu ile ilgilenen bir dr arkadaşınıza telefon açıp annemde-babamda bu beliritler var ne yapmalıyım diye sorun. Hem acilde ilk gören doktora yardımcı olmuş oluruz. Karşılıklı konsültasyon ayıp değil. Arayıp fikir veren herkese teşekkür etmeliyiz hepimiz. Bu işi ben bilirim ve burası benim hastanem ve tüm yetki bende ve ben ne düşürüsem tanı o olur demeyip her görüşe acaba deyip birde o gözle bakarsak hata en aza iner….

9-Yakınınız hipertansifse, eski ekolarında çıkan aort anevrizması varsa, marfan ise, gebe ise olası aort diseksiyonun belirtileri anlatılmalı ve hemen acile git ve aort anevrizmam var diye dr söyle ve hemen size telefon etmesi gerektiğini söylemelisiniz. Diseksiyonun tüm beliritleri anlatılmalı. Sadece sırtta şiddetli ağrı yapmadığı tuttuğu yere göre bazen sadece sağ yada sol ayakta şiddetli ağrı yaptığı ama fıtık denildiği için geç tanı konulduğunu, parapleji yaptığı, ufak bir inme ile başvurabileceği unutulmamalı. Kısacası aort anevrizma ve bu anevrizmaya bağlı günün birinde diseksiyon gelişebilecek bir yakınınız varsa vücutta aniden başlayan her türlü ağrı ve uyuşuklukta size haber vermeli ve sizde diseksiyonu ekarte etmelisiniz.

10-Özellikle atrial fibrilasyon (AF) olanlarda ya da AF olmasada AF oluşabilecek risk grubunda(diyabet, hipertansiyon, aterosklerozu olanlar, mitral stenozu, hipertroidi)  oluşabilecek paroksismal bir af atağı batın içi organ emboli yapabilir. Sizlerde yakınlarınızı bu risk grubunda iseler günün birinde aniden böğür ağrısı olursa böbrek arter embolisi, karın içi ağrı olursa mezenter arter embolisi, sol yan ağrısı olursa dalak arter embolisi, ekstremitelerdeki parmakların herhangi birinde ani solukluk morarma ağrı olursa arter embolisi olabileceği anlatılmalı ve hemen size haber vermeliler. Çünkü size haber vermezlerse ve sizde yoğun polikliniği olan yere yakınınız giderse renal arter embolisine kum döküyor, mezenter embolisine kabızlık ve meteorizm, el veya ayaktaki ani renk değişiliklerine fıtık denileni gördük. Aman riske göre uyanık olmalıyız….

11-Kalp yetersizliği olanlarda kötüleştirici sebeplerin başında ilaçların 2-3 gün aksatılması, araya pnömoni vb infeksiyonların girmesi ya da nsaii, psödoefedrin alınması yada yeni oluşan AF vb ritm bozukluklarıdır.  Bu konularda sizler yakınlarınızı ve hastalarınızı dikkatli uyarmalısınız. Özellikle ağır ky olanlarda oluşacak pnömoni ayaktan basit oral bir antibiyotikle ampirik olarak tedavi etmek bazen risk olabilir, İV tedavi daha çok gerekebilir. Yani KY olanlara al bu antibiyotiği düzelmezse 3 gün sonra gel demek bazen riskli. Çünkü 3 gün sonra pnömoniye ek olarak dekompanse ağır bir ky ile gelebilirler..Özellikle EF %35 altına dikkat…

12-Kalp yetersizliği olanlarda olanlarda acei veya ARB, spironolakton, furosemid vb ilaçları yoğun alanlarda en geç ayda bir kreatinini, sodyum ve potasyum vb bakılmasının gerektiği hatırlatılmalı.

13-İnmenin en sık sebeblerinden olan atrial fibrilasyonun sık görüldüğü Diyabet, yaşlı, hipertansif, bilinen kalp hastalığı olanlar (özellikle mitral stenoz veya KY) ani, başlayan çarpıntı ve nefes darlığı oluşursa hemen ekg çektirmek için hastaneye gitmeleri gerektiği uyarılmalı. Acil çekilen EKG de Çarpıntı denilen durumun bir atrial fibrilasyon atağı olduğu gösterilirse başlanacak bir antikoagülanın inme vb hayatı çok ciddi tehdit eden akut hastalıklardan korunabileceği anlatılmalı. Sizlerinde yakınlarınızda AF olursa sadece aspirin gibi inmede zayıf etkili bir ilacın verilmesi durumunda mutlaka neden antikoagülan verilmedi net tartışmalı ve gerekçe netleşmeli.İnme risk grubunda ise yakınınız çarpıntı tarif ederse panik atak demeden önce AF atağı varmı ekg-holter vb ile AF nin peşine düşelim…

14-Kullandıkları ilaçların olası en sık oluşabilecek yan etkileri anlatılmalı ve tamamının ilaç kesilince düzeleceğini ve korkulmaması gerektiği anlatılmalı. Her yan etkide size haber vermeleri gerektiğini söylemelisiniz. Örneğin;Acei vb öksürük yaptığı, amliodipin ayakta ödem yaptığı, statinlerin kas ağrısı yaptığı, fuırosemidin gut yaparsa ayak başparmağına kızarıklık olursa ya da hiponatremi yaparsa oluşacak uykuya meyil, ajitasyon vb durumlarda size haber vermeleri gerektiği anlatılmalı. Yan etkileri ile ilgili uyarılar yapılmalı ki ciddi sonuçlar oluşmadan önlem alınırsa düzeltilebilceği anlatılmalı. Spironolakton alanda ağrılı jinekomasti yapabileceği anlatılmalı ve olunca size söylemeli.

15-İskemik inme veya geçici iskemik atak (TİA) nasıl olur uyarılmalı. Özellikle ani oluşan 1-2 dk ya da saat sürüp sonra geçen ani konuşma bozukluklarında rüzgar çarptı veya üşüttüm demeden önce size haber vermeliler. Çünkü TİA yakalamak demek verilecek bir antikoagülanla bir sonraki büyük felci önleriz diye yakınlarımıza olayın ciddiyeti ve önemini anlatmalıyız.

16-Oral antikoagülan (oak) yada asa vb kan sulandırıcı alanlarda gis kanama yada kafa içi kanama belirtileri konusunda uyarmalı. Ani baş ağrısı veya 1-2 gündür başlayan ve varsa eski baş ağrılarından farklı baş ağrısı varsa kafa içi kanama olabileceği için size haber vermeleri gerektiğini ve sizlerinde kontrassız kranyal bt istemeniz gerektiğini unutmamalısınız. Gis kanama içinde gerektiğinde siyah dışkılama varmı uyarmalısınız ve varsa size haber vermeli….

17-Ailenizde Yaşlı olanlarda senkop-presenkop olduğunda size hemen haber vermeleri gerektiğini söylemelisiniz. Yoksa gidilen yerde; amca maratonamı çıkacaksın olur bu yaşlarda deyip geri gönderebilirler. Oysa ki size haber vermeliler sizlerde gelişen bu bayılma ya da ani fenalık hissinin bir hasta sinüs sendromu-AV tam blok ya da inme, pulmoner emboli vb bir tablo olabileceği için acil nörolog görmesini ve nörolog normal derse bu kez hasta sinüs sendromu var mı diye ekg-ritm holter-eko yapılıp incelenmesi gerektiğini unutmamalısınız

18-Özellikle ailenizde -yakınlarınızda-yada misafirliğe gittiğiniz her yerde aileden birinde 30 yaş altı ani ölüm varsa nedeni sorulmalı ve kalp krizi dedilere inanmayıp, kesin olarak ciddi ciddi tüm ailenin taranması gerektiğini, mutlaka iyi bir merkezde ekg, ekokardiografi, ritm holter yapılması gerektiğini anlatmalıyız. Brugada- wpw-uzun-kısa  qt bakmalı. Bu çok ciddi bir konu. Bu yazıdaki en ciddi konulardan biri. Özellikle ekg ve eko normal birinde sen normalsin, sende WPW, Brugada yok diyemezsiniz.Bu hastalıklar intermittan olabilir. Özellikle Brugada sendromunun intermittan olduğu ve ateşli hastalıklarda kendini gösterdiği için bu ailelerdeki bireylerin ateşli hastalıkları olduğu zaman (ateşi düşürmeden) ateş yüksek iken EKG çekmeli. Çekilen ekg hemen size whatsapp yapılmalı. Sizde kardiologa sormalısınız..Ateş var iken Brugada ortaya çıkabiliyor.

19-Daha önce olmayan özellikle son 1-2 ay içerisinde ortaya çıkan iştahsızlık, kilo kaybı,halsizlik olursa kanser vb olabileceği için size haber vermesi gerektiğini ve sizinde yaşa ve riske göre gastroskopi, kolonoskopi ve dahili konsültasyon yaptırmanız gerektiğini unutmayalım

20-Sigara içenlerde açıklanmayan öksürük ve-veya kanlı balgam vb varsa size haber vermesi gerektiğini, basit bir üşütme ya da bronşit başlangıcı demeden önce size haber vermesi gerektiğini ve sizinde pnömoni-koah akut alevlenme yada kanser vb tanılar yönünden gözden geçirmeniz gerektiğini unutmayalım. Artık akciğer kanserinde PA akciğer düz grafi çok güvenilir değil. Ama düşük doz toraks BT taramada öneriliyor.

21-Ailede genç bayanlarda Oral kontraseptif (OKS) kullananlarda anlatacaklarımız; kendisinde OKS bağlı  tek taraflı ayakta dolgunluk,ağrı vb olabileceği ve bunun DVT dediğimiz ayakta pıhtı oluşmasının ilk belirtisi olabileceği anlatılmalı. Bunun için hemen doktora gidip ayağımda toplardamarda pıhtımı oldu acaba diye ortamda bir şüphe uyandırmalı. Gittiği dr arkadaş oks aldığını söylerse D dimer  ve alt ekstremite Doppler usg isteyecektir. Ayrıca; İster DVT belirtisi olsun olmasın OKS alan kişide ani gelişen bir nefes darlığı veya göğüs ağrısı veya senkop-bayılma olursa pulmoner emboli olabileceği anlatılmalı. Hemen dr gitmesi gerektiğini ve doktora OKS alıyorum acaba akciğerime pıhtımı attı diye kulağa kar suyu kaçırmalı ve size telefonla haber vermeli. Sizde dr yakını olarak gittiği acil bölümdeki doktor arkadaşımızla konuşmalısınız…DVT? Ve Pulmoner emboli?..D dimer istemeli

22-Kalp yetersizliği (KY) olan bir yakınımıza anlatılacaklar;  Günlük yaptığı işlerde ya da yürüme mesafesinde azalma olursa, gece yattıktan 1-2 saat sonra nefes darlığı veya boğuluyorum diye uyanırsa (PND), öksürük ve halsizliği artarsa mutlaka KY dekompanse oldumu yani kötüleşme başlamışmı doktora 24 saat içinde görünmesi gerektiği söylenmeli. Ky olduğu için düzenli her sabah tartılması gerektiği ve 1 kilo dahi alsa vücut su toplamaya başlamışmı yani KY kötüye gidiyormu diye sizinle konuşmalı ve mümkünse doktor kontrolü.

23-KY olanlarda tuz kullanımının, rastgele kullanılacak ağrı kesicilerin su-tuz tuttuğu için ky ve hatta böbrek yetersizliğini kötüleştirdiği, psödoefedrin ve kafeinli ilaçların tüm kalp hastalıklarında olduğu gibi KY de de ritm bozukluğu, yüksek tansiyon yaparak KY kötüleştirebileceği anlatılmalı.

24-Özellikle aspirin, klopidogrel ve coumadin vb ilaç alan biriyse verilecek NSAİİ’nın(dikloron vb) bu kan sulandırıcılarla beraber kanamayı arttıracağı, eğer bu nsaii almak zorunda ise yoğun mide koruma ilaçı alması gerektiği, bol su içmesi gerektiği ve açıklanamayan 12 saat içinde gelişen halsizliklerde büyük abdestini kontrol edip zift gibi siyah mı bakması gerektiğini ve siyah ise bu ilaçlara bağlı kanama olabileceği için doktora gitmesi gerektiğini bilmeli.

25-Babanız ve anneniz başta olmak üzere kanser vb risk grubunda olanlara olası ani başlayan son 10-15 günlük Bel veya kol ağrılarında sizi araması gerektiğini söylemeliyiz. Çünkü tümör metastazı veya abdominal aort anevrizması olabilir. Multipl myelom vb??

26-Daha önce eski ekg sinde yanıltıcı iskemik değişiklik olan varsa bu ekg lerin foto sunu cep telefonuna çekilip her gittiği doktora göstermesi gerektiğini, eski ekg göstermezse her gittiği dr en az 12 saat akut koroner sendrom varmı diye acilde tutacağı ve hatta acil anjıo yapmaya gönderebileceği anlatılmalı.Yani her gittiği doktora doktor sormadan bende şu hastalıklar var ve anormal saptanan belgelerde bunlardır diye belgeyi (ekg, bt vb) önüne koymalıyız ki doktor karşılaştırıp yeni bir patoloji varmı bakmalı….

27-Kreatinin yüksek olanların kontraslı bt-mr-anjıo vb çekimlerinden önce veya her türlü ilaç yazılmadan önce ve  doktorlara daha sormadan -aman dr benim böbreğim bozuk- diye gür ve net bir ses ile  söylemeleri gerektiğini anlatalım. Söylemezse ve sizinde kreatininiz 2.0 civarında ise yazılacak bir gentamisin ya da dikloron vb ani akut böbrek yetersizliğine ve diyalize kadar götürebileceğini unutmayalım…..

28- Varsa ailede hipertroidi veya kontrast allerjisi olan kişilerin kontrastlı bt ya da anjıo öncesi doktor sormadan bende  hipertroidi  ya da allerji var diye uyarmaları gerektiğini söyleyelim

29-Kardiovasküler hastalığı olanlarda verilen aspirin, klopidogrel, coumadin ve yeni oral antikoagülan gibi ilaçları Kardiologa danışmadan sakın kesmesinler diye uyarmalıyız. Komşusunun lafına ya da Eczacı kalfasına bakıp aspirini bırakan var. Biten her ilaç 1 gün dahi ara verilmeden gerekirse para ile alınarak içilmesi gerektiği anlatılmalı

30-  Hasta olan yakınımız hastalığı ile ilgili seyri ve kullandığı ilaçların fayda zarar oranını basın-yayın-TV ve komşuları dinleyerek size haber vermeden kesmemeli. Çok tehlikeli olduğunu vurgulamalıyız. Özellikle stent olanlarda aspirin ve klopidogrelin kesilmesi durumunda stent trombozunun çok ölümcül olacağı hatırlatılmalı

****Son uyarı ve tekrarımız; Herhangi bir yakınımız-hastamız ya da kendimizde ani oluşan yani son 1-2 saat ya da son 1-2 gün (en tehlikelisi 1-2 saat veya 1-2 gün)  veya son 1-2 hafta veya son 1 ay içerisindeki tüm göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma durumu, karın ağrısı, bel ağrısı, el-ayak ağrısı, konuşma bozukluğu dahil tüm belirtiler ortaya çıktığında ister 1-2 dakika sürsün ister 1-2 saat mutlaka size haber vermeliler ve acile başvurmalılar ya da başvurmalısınız. Sakın oluşan belirtileri kendi başlarına reflü, ülser, üşüttüm galiba, kas ağrısı, fıtık, stress, psikolojik, klima çarptı, turşu ve fasulye dokundu diye yorumlayarak ölümcül hastalıkların tanısını geciktirmesinler. Sizlere mutlaka anında haber versinler…

Ayrıca; sizlerde, yakınımızda ve hastalarımızda senkop, baş dönmesi, ilerleyici nefes darlığı, tekrarlayan ateş, kilo kaybı vb durumlar varsa ve sizlere panik atak, nöroz, irritabl barsak, astım başlangıcı vb tanılar konulur ama şikayetleriniz net devam ederse bir başka doktor ile konsülte etmek her zaman fayda getirecektir.

 

 

 

 

 

 

Yazar: Prof. Dr. Hüseyin Oflaz

Comment (1)

  • Sevgili hocamıza çok teşekkür ederim Emekli Genel cerrahi uzmanıyım zevkle okudum

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir